1 Mart 2017 | HABER 60. Sayı (Ocak-Şubat 2017)

Kompozit malzemeler konusunda denizcilik, otomotiv, ulaşım, rüzgar enerjisi, inşaat ve mimari uygulamalar başta olmak üzere birçok sektöre ürün ve hizmetler sunan METYX'in müşterilerine sunduğu hizmetlerden biri de kompozit malzemelerin fiziksel ve mekanik testlerini yapmak...
Kompozit malzemeler konusunda denizcilik, otomotiv, ulaşım, rüzgar enerjisi, inşaat ve mimari uygulamalar başta olmak üzere birçok sektöre ürün ve hizmetler sunan METYX'in müşterilerine sunduğu hizmetlerden biri de kompozit malzemelerin fiziksel ve mekanik testlerini yapmak...

Yüksek performanslı teknik tekstil ürünleri üreticisi olarak birçok farklı sektöre ürün ve hizmet sunan METYX Composites, kompozit malzemelerin fiziksel ve mekanik testleri ile de müşterilerine hizmet veriyor. 2003 yılından bu yana kompozit sektöründe yer alan firma, kendi malzemelerinin test süreçlerinde edindiği tecrübeleriyle, 2012’den bu yana kendi kompozit laboratuvarında profesyonelce dışarıya da bağımsız bir laboratuvar olarak hizmet veriyor.
Bugüne kadar kompozit sektöründe faaliyet gösteren birçok farklı firmayla test süreçlerini yürüten METYX, dönem dönem üniversitelerle de çalışmalar yaptı.
METYX, kompozit laboratuvarını kurduğu ilk zamanlarda ürün kalitesine etki edecek parametreleri analiz etmek adına testler yürütüyordu. Hem ürünleriyle ilgili müşterilerine daha hızlı yanıt vermek, hem de Ar-Ge çalışmalarını yürütmek adına kendi bünyesinde başlattığı bu süreç, çevreden gelen istekler doğrultusunda bağımsız test hizmetine dönüştü. METYX Kompozit Laboratuvarı, bugün denizcilik başta olmak üzere otomotiv, enerji, mobilya, endüstriyel ürünler, pultruzyon ürünleri gibi birçok farklı sektöre test hizmeti sunuyor. Laboratuvar, bugüne kadar 6 farklı sektörden 30 farklı firmaya, bağımsız bir laboratuvar olarak 4000 adet test yaptı. 

Marin Sektöründe Neler Test Ediliyor?
METYX Kompozit Laboratuvarı, elyaf takviyeli polimerik kompozitlere çekme, basma, eğme, kesme gibi mekanik testler yapıyor. İstek doğrultusunda EN, ISO veya ASTM standartlarıyla yürütülen testlerde herhangi bir öneri gelmezse uygun standartları kendisi seçiyor. Ayrıca kompozit malzemelerde en temel ve önemli parametreler olan fiziksel testler, yani elyaf ve dolgu oranı, yoğunluk ve boşluk oranları gibi analizleri de yapıyor. Fiziksel ve mekanik testlerin yanı sıra kompozit malzemelerin üretimi esnasında da ölçülmesi gereken; elyafın ıslanma hızı, reçinenin akış rejimi, dolgu yayılımı gibi değişkenler bulunuyor. METYX, bunları da yine in-house olarak geliştirdiği bir takım test yöntemleriyle kompozitlerin üretim sürecine de ışık tutmak amacıyla analiz edebiliyor.

Mekanik Testlerde Numunelerin Hazırlık Aşamaları Önemli
Kompozit malzemeler metaller gibi homojen yapıda olmadıklarından her zaman düşük standart sapmalar elde edilemiyor. Sapma yüksek olduğunda ise bunun belirsizliklerden mi yoksa malzemeden mi olduğunun anlaşılması zor oluyor. Bu yüzden test öncesi numunelerin hazırlık aşaması çok önemli. Numunenin kesim yöntemi test öncesinde numuneye zarar vermeyecek düzeyde olmalı ki, malzemenin gerçek dayanımını ölçülebilsin. Ayrıca test cihazında istenmeyen bölgelerden zarar görmesi de test sonucunu etkiliyor. Bu yüzden test numunesine uygun şekli seçerek doğru bir yöntemle şekil vermek gerekiyor. Ayrıca birçok uygulamada sadece malzeme dayanımı değil, esneme ve elastikiyet özelliklerinin de ölçülmesi gerekiyor. METYX, bu özelliklerin ölçümünü her iki yönde de (X ve Y) video ekstansiyometre ile ve gerilim kuponlarıyla (strain gauge) yapabiliyor. Doğru bir esneme ve modül ölçümü için numunenin yüzey hazırlığı doğru yapılmalı. Bu yüzden METYX, mümkünse test plakalarını hazırlamadan önce müşterileriyle görüşüp hazırlıklarını uygun koşullara göre yapmalarını öneriyor. Numuneler hazırlandıktan sonra ise cihaza doğru yerleştirilmeleri gerekiyor. Testi gerçekleştirdikten sonra numunenin zarar gördüğü bölge, testin doğru yapılıp yapılmadığıyla ilgili ipucu veriyor. Bu yüzden test sonrası kırılmış numunelerin de değerlendirilmesi gerekiyor, standarda uygun olmayan koşullarda gerçekleşen analizler hesaplama dışında bırakılıyor.
Testler gerçekleştikten sonra hesaplamalar yapılıp sonuçlar resmi raporlarla paylaşılıyor. Raporda tüm ölçüm sonuçları, ortalama sonuçlar ve sapmalar bildiriliyor. Ayrıca fotoğraflarla birlikte yorumlar da belirtiliyor. İsteğe göre test anı video ile kayıt altına alınabiliyor.

Güvenilirlik Önemli
Testlerde güvenilirliğin sağlanması birkaç yolla mümkün. Öncelikle testin yürütüldüğü ekipmanın doğru ölçtüğünden emin olmalısınız. Bunun için METYX, belirli aralıklarla cihazlarının kalibrasyonunu yaptırıyor ve sık aralıklarla da doğrulamasını yapıyor. Kullanılan hesap yöntemleri de güvenilirlikle ilgili ipuçları veriyor. Diğer yandan testi yapacak tecrübe ve yetkinliğe sahip bir kadro ile çalışılması da önemli bir parametre. Güvenilirliği sağlamanın diğer bir yolu da akreditasyon. Ancak akreditasyon süreci oldukça meşakkatli. METYX, mekanik testler için akreditasyon belgesi almaya hazırlanıyor ve önümüzdeki yıl bu belgeyi edinmeyi hedefliyor.
Birçok firma akredite laboratuvarda yürütülmesi zorunlu olan testlerini, onay kuruluşlarının (DNV, Lloyd’s, RINA) sörveyorleri eşliğinde METYX laboratuvarında yürütülmesini kabul ediyor ve bu zorluk da bu şekilde aşılıyor.
METYX Kompozit Laboratuvarı’nın servis hızı anlamında önemli bir avantajı var. Yurt dışındaki kuruluşlara yaptırılan testlerde haftalar, hatta aylar sonrasında alınabilecek sonuçlar, METYX Laboratuvarı’ndan çok daha kısa sürede alınabiliyor. Yurt dışı kuruluşlarına göre fiyat avantajı da diğer bir tercih edilme nedeni.
Kompozit sektörü yurt içinde henüz gelişmekte olan bir sektör olduğu için test anlamında hizmet veren yeterli miktarda lokal kuruluş bulunmuyor. Ayrıca kompozit alanında uygulanan testler fazla sayıda çeşitlilik gösterdiğinden sanayiciler tüm testler için her kuruluştan cevap alamıyor. METYX, bütün testler için müşterilerine çözüm önerisi getiriyor.
METYX Laboratuvarının diğer önemli bir artısı da, yıllardır işin içinde olduğu için malzemeyi çok iyi tanıması. Kompozit alanındaki uzman kadrosu, testleri yaparken probleme odaklanarak testi sanayici gözüyle de yapıyor. Müşterilerin bir kısmı onay süreci için test isteğinde bulunurken, bir kısmı da üretimlerinde ya da malzemede problem yaşadığı için gelip sadece test sonuçları değil, problemin kaynağını bulmak adına ne tür analizler yapılabileceğini ve analiz sonuçlarının yorumlanmasını talep ediyor. Bu aşamada tecrübe devreye giriyor. METYX, test esnasında malzeme davranışını gözlemleyerek ve test sonrasında da doğru hesaplama yöntemleriyle gerekli değişkenleri hesaplayıp sonuçları yorumlayarak müşterilerine çözüm odaklı hizmet veriyor. Bazı müşteriler ise hangi testlerin yapılması gerektiğini bilmeden gelip, test programının belirlenmesini ve sonuçların yorumlanmasını laboratuvara bırakıyor.

Test Sonuçları Rapor Halinde Veriliyor
Testler yapıldıktan sonra rapor hazırlanıyor. METYX tarafından onaylı bu raporlar, özellikle denizcilik sektöründe ilgili tip onay kuruluşları tarafından kabul ediliyor.
Laboratuvarın program yoğunluğuna ve istenen test içeriğine göre test sonuçlarının alınma süresi değişiyor. Ortalama bir süre vermek gerekirse; standart çekme, basma, eğme testlerinde 1 kompozit plaka için 1 haftadan kısa sürede sonuçlar alınıyor.
METYX Kompozit Laboratuvarı’nda test yaptırmak isteyenler METYX Satış Bölümü ile irtibata geçebilir.